BM Genel Sekreteri Guterres, Orta Doğu’daki çatışmaların durması ve iklim krizine karşı acil eylem için uluslararası topluma seslendi.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, New York’taki BM Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında Orta Doğu’daki çatışmaların küresel istikrarsızlığa yol açtığını belirterek tüm cephelerde savaşın durdurulması çağrısı yaptı. Guterres, “Dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz” ifadelerini kullandı. Ayrıca iklim krizinin hızlandığını vurgulayan Guterres, hükümetleri aşırı sıcaklıklara karşı acil önlemler almaya davet etti.
Guterres, Körfez’deki askeri gerilimin altı aydır devam ettiğini ve başlangıçta bölgesel olan çatışmanın küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından biri haline geldiğini ifade etti. Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin büyük ölçüde durduğunu, enerji piyasalarının sarsıldığını, gıda ve gübre fiyatlarının hızla yükseldiğini aktardı. Dünya Gıda Programı’nın (WFP) yaklaşık 45 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliği riski altında olduğu yönündeki uyarısını hatırlattı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşmayı duyurması, Guterres’e göre son günlerdeki tek olumlu gelişmeydi. BM Genel Sekreteri, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı’nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması ile diplomasinin ön plana çıkması gerektiğini vurguladı.
Guterres, Gazze’de açıklanan anlaşmaya ilişkin olarak tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını herhangi bir şüphe veya gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini belirtti. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunarak, “Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır” dedi.
Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine odaklanan Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden daha güçlü hissedildiğini söyledi. Son dönemdeki sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının yalnızca başlangıç olduğunu belirtti. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre Ağustos-Ekim döneminde dünyanın büyük bölümünde sıcaklıkların normalin üzerinde seyredeceğini aktardı.
Guterres, “İklim krizi hızını artırıyor. Aşırı sıcaklık, uzun zamandır ‘sessiz katil’ olarak adlandırılıyor. Ancak bu tanım bile krizi hafife alıyor olabilir, çünkü dünya çapında aşırı sıcaktan kaynaklanan ölümler büyük ölçüde eksik sayılıyor” dedi. Aşırı sıcaklıkların çevresel, ekonomik ve insani bir kriz olduğunu, milyonlarca insanın sağlık, gıda ve geçim kaynaklarının tehdit altında bulunduğunu ekledi.
Aşırı sıcaklarla mücadele için erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların sıcak hava şartlarında korunması, şehirlerin ve binaların aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirilmesi ve fosil yakıt kullanımının azaltılması gibi dört temel öncelik belirledi. Guterres, hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştirerek, “Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor” ifadelerini kullandı.
Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının nedenlerini de açıkladı. Ukrayna ve Orta Doğu gibi güvenlik krizlerinin gündemi sürekli meşgul etmesi ile fosil yakıt endüstrisi ve bazı ülkelerin iklim krizinin boyutlarını küçümseyen kampanyalar yürütmesini temel nedenler olarak gösterdi. BM’nin bundan sonraki süreçte daha açık konuşacağını vurguladı.
Kıbrıs temaslarını da değerlendiren Guterres, taraflarla yürütülen görüşmelerin ardından yeni bir “5+1” formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını açıkladı. Güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda yeterli hazırlıklar yapıldıktan sonra toplantının düzenleneceğini belirtti.
Guterres, İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin soruyu yanıtlarken, Irak hükümetinin ülkenin hiçbir aktör tarafından vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini ifade etti. Güç kullanımının yalnızca devletin yetkisinde olması gerektiğini vurguladı.
Dünya Gıda Programı’nın (WFP) finansmanı hakkında yöneltilen soru üzerine Guterres, gıda güvenliği alanında mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını belirtti. Sınırlı kaynaklarla dünyanın en savunmasız insanları için ellerinden geleni yapacaklarını söyledi.
