Reuters’ın bildirdiğine göre İran, ABD’nin olası saldırısına karşı Husileri Kızıldeniz’deki petrol rotalarını kapatmaya çağırdı. Küresel ticaret risk altında.
İngiltere merkezli Reuters haber ajansı, İranlı yetkililerin, ABD’nin İran’ın enerji altyapısına muhtemel bir saldırı düzenlemesi halinde Yemen’deki Husilere Kızıldeniz’deki petrol ticaret rotalarını kapatma çağrısında bulunduğunu iddia etti. Bu gelişme, ABD-İran arasındaki şiddetlenen çatışmaların Babülmendep Boğazı’na sıçrayabileceği endişelerini artırdı. İran liderliği içinde görüşülen bu planın, küresel enerji piyasalarında yeni bir krize yol açabileceği belirtildi.
Reuters’a konuşan ve adı açıklanmayan üç kaynak, söz konusu planın İran liderliği içinde aktif olarak görüşüldüğünü ve mesajın İran yanlısı Husilere iletildiğini belirtti. Kaynaklar, mesajın iletilme yöntemine dair detay vermedi. Bu durumun, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz Salı günü İran tarafına yaptığı tehditle doğrudan bağlantılı olup olmadığı henüz netleşmedi.
Husilere yakın bir kaynak, Yemen’de bulunan İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) temsilcilerinin, Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasına ilişkin nihai kararı vereceğini öne sürdü. Başka bir Husi kaynağı ise Babülmendep Boğazı’nda deniz taşımacılığına yönelik saldırılar için hazırlıkların tamamlandığını iddia etti. Kaynak, Husilerin Yemen’deki Hudeyde Limanı ve Aden Körfezi yakınlarındaki yüksek kesimlere füze ve insansız hava araçları (İHA) konuşlandırarak emir beklediğini savundu.
Kızıldeniz’in deniz taşımacılığına kapatılması, küresel ticaret ve dünya piyasalarında büyük bir etki yaratabilir. İngiltere merkezli küresel risk analiz şirketi Verisk Maplecroft’tan Orta Doğu bölgesi risk analiz uzmanı Torbjorn Solvedt, çatışmaların Kızıldeniz ihracat altyapısı ve deniz taşımacılığına sıçramasının, bölgede petrol ihracatı için tek önemli alternatif güzergahı tehdit edeceğini vurguladı. Bu gelişmelerin kötü bir zamanda geldiğinin altını çizdi.
Çeşitli kaynaklara göre, Husilerin Kızıldeniz’deki gemilere veya limanlara yönelik olası saldırıları, Orta Doğu’nun petrol ihracatında kullanılan iki ana güzergahta aynı anda aksaklık yaşanmasına neden olabilir. Bu durum, hem enerji krizinde yeni bir cephe açabilir hem de İran ile ABD arasındaki çatışmaları çok daha geniş kapsamlı bir hale getirebilir. Riyad yönetimine yakın iki yerel kaynak, Suudi Arabistan’ın İran ve Husilerden kaynaklanan tehditleri son derece ciddiye aldığını belirtti. Kaynaklar, Riyad’ın Husilerin Kızıldeniz’de İran ile yakın iş birliği içinde hareket ettiğinin farkında olduğunu iddia etti.
Başka bir yerel kaynak, Tahran yönetiminin küresel enerji fiyatlarını yükselterek ABD üzerinde baskı kurmayı hedeflediğini değerlendirdi. Kaynak, “İran stratejisi” olarak nitelendirdiği çerçevede Tahran’ın, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığını ve Suudi Arabistan’ın bölgedeki petrol ihracatını hedef almayı planladığını savundu. Aynı kaynak, Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasının zor olmayacağını, “Elinde ateşli silah bulunan herkes deniz taşımacılığını durdurabilir. Sevkiyatları engellemek için gelişmiş füze sistemlerine ihtiyacınız yok” ifadeleriyle aktardı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarını başlattığı 28 Şubat tarihinin ardından Tahran yönetimi, savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri için ana geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nı deniz taşımacılığına kapatmıştı. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından Körfez’de çıkarılan petrolün önemli bir kısmı, Suudi Arabistan’a ait boru hatları aracılığıyla Kızıldeniz’e yönlendirilmişti. Mevcut durumda küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 7’si Kızıldeniz üzerinden taşınıyor.
Suudi Arabistan’ın enerji ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştirdiğini belirten uzmanlar, bölgedeki deniz taşımacılığını hedef alacak herhangi bir doğrudan saldırının petrol fiyatlarında sert yükselişlere yol açabileceğini ifade etti. Husiler, 2023’te İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarının başlamasının ardından Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığını hedef alan saldırılar düzenlemişti. Bu saldırılarda İsrail ile bağlantılı olduğu öne sürülen gemiler hedef alınırken, bazı kaynaklar İsrail ile doğrudan bağlantısı bulunmayan gemilerin de etkilendiğini bildirdi.
Saldırıların ardından birçok büyük deniz taşımacılığı şirketi, güvenlik endişeleri nedeniyle Kızıldeniz rotası yerine Afrika kıtasının güneyini dolaşan daha uzun ve maliyetli güzergahları kullanmayı tercih etti.
