İnsan Vücudu “Vites Büyütüyor”: Yaşlanma Sürecindeki Moleküler Değişimler

Yaşlanma sürecini moleküler düzeyde inceleyen bilim insanları, insan vücudunun belirli dönemlerde adeta “vites büyüttüğünü” keşfetti. 25 ile 75 yaş arasındaki 108 gönüllüden alınan binlerce biyolojik örnek (RNA, proteinler ve mikrobiyomlar) üzerinde yapılan çalışma, yaşlanma belirtilerinin bu iki kritik yaşta zirve yaptığını gösterdi. Araştırmaya göre incelenen moleküllerin %81’i, bu iki yaş döneminden en az birinde radikal değişimler gösteriyor.

Değişimlerin içeriği ise yaşa göre farklılık arz ediyor: 44 yaş dalgasında özellikle alkol, kafein ve yağ (lipid) metabolizması ile ilgili moleküllerde ciddi değişimler görülüyor. Ayrıca kalp-damar hastalıkları ile kas ve cilt yapısında bozulmalar bu yaşta ivme kazanıyor. 60 yaş dalgasında ise bağışıklık sistemi düzenlemesi, böbrek fonksiyonları ve karbonhidrat metabolizması ön plana çıkıyor. Kalp-damar hastalıkları ve cilt-kas değişimleri bu aşamada da etkisini sürdürüyor.

Araştırmanın en şaşırtıcı sonuçlarından biri, 44 yaşındaki değişimin sadece kadınlara özgü olmaması. Bilim insanları başlangıçta bu sıçramayı kadınlardaki menopoz süreciyle bağdaştırsa da, aynı moleküler kırılmanın erkeklerde de tam olarak aynı yaşta gerçekleştiği saptandı. Bu da değişimin hormonal süreçlerden ziyade daha derin biyolojik faktörlere dayandığını kanıtlıyor.

Neden önemli? Stanford Üniversitesi’nden genetik uzmanı Michael Snyder, “Zaman içinde yavaş yavaş değişmiyoruz; gerçekten dramatik dönüşüm noktalarımız var,” diyerek bulguların önemini vurguluyor. Bu keşif sayesinde, Alzheimer ve kalp hastalıkları gibi yaşa bağlı rahatsızlıkların neden belirli yaşlardan sonra aniden arttığı daha iyi anlaşılabilecek. Uzmanlar, özellikle 40’lı ve 60’lı yaşlara yaklaşırken yaşam tarzına (beslenme, egzersiz vb.) daha fazla dikkat edilmesinin kritik olduğunu belirtiyor.